SEO'nun Çalışma Mantığı: Arama Motorları Siteleri Nasıl Sıralar?

Arama motorlarının karmaşık dünyasına hoş geldiniz! Uzun yıllardır SEO sektöründe çalışan biri olarak, “Google nasıl karar veriyor?” sorusunu neredeyse her gün duyuyorum. Bazen müşterilerimden, bazen de sektöre yeni giren arkadaşlarımdan. Bu sorunun cevabı hem basit hem de bir o kadar karmaşık. Bugün sizinle SEO’nun temellerini, arama motorlarının nasıl çalıştığını ve web sitelerini nasıl sıraladığını konuşacağız.

Kahvenizi alın, rahat bir pozisyon bulun ve başlayalım. Burada teknik terimleri olabildiğince basit tutmaya çalışacağım, ancak bazı kavramları tam anlamıyla kavramak için biraz dikkat gerekebilir.

1. Arama Motorları Nasıl Çalışır?

Arama motorları, internet üzerindeki milyarlarca sayfayı tarayan, analiz eden ve kullanıcı aramalarına göre sıralayan devasa veri işleme sistemleridir. Google, Bing veya Yandex gibi arama motorları, temel olarak üç ana işlemi gerçekleştirir:

Crawling (Tarama): Web sitelerini keşfetme ve içeriklerini toplama
Indexing (Dizine Alma): Toplanan verileri işleyip düzenleme ve depolama
Ranking (Sıralama): Kullanıcı aramalarına en alakalı sonuçları gösterme

Geçen hafta bir müşterim “Google’a yazdığımda sitenin görünmesi için sadece anahtar kelime kullanmak yeterli değil mi?” diye sorduğunda, ona bir kütüphane benzetmesi yapmıştım. Google’ı devasa bir kütüphane olarak düşünün. Crawling kütüphanedeki kitapları toplama, indexing bu kitapları konularına göre raflara yerleştirme, ranking ise bir okuyucu belirli bir konu sorduğunda en iyi kitapları önerme işlemidir. Örnek EEAT >

Şimdi bu süreçleri daha detaylı inceleyelim.

2. Crawling: Web Sitelerinin Taranması

Arama motorları, “crawler” veya “bot” adı verilen otomatik programlar kullanarak web sitelerini ziyaret eder. Google’ın botu “Googlebot” olarak bilinir. Bu botlar, tıpkı bir örümcek gibi web ağında dolaşır (bu yüzden “spider” da denir) ve karşılaştıkları her sayfanın içeriğini okur.

Botlar Nasıl Çalışır?

Başlangıçta bilinen URL’lerden (genellikle popüler ve güvenilir sitelerden) başlarlar
Bu sayfalardaki bağlantıları takip ederek yeni sayfalar keşfederler
Her sayfanın içeriğini, kodunu ve yapısını analiz ederler
Yeni keşfedilen URL’leri crawl kuyruğuna eklerler

Geçen yıl yeni açtığım bir e-ticaret sitesinde yaşadığım deneyim, crawling sürecinin önemini çok iyi gösterdi. Site yayına girdikten iki hafta sonra hala Google’da görünmüyordu. Sorun, robots.txt dosyasında yanlışlıkla tüm botları engellemiş olmamdı. Bu küçük hata düzeltildiğinde, Googlebot siteyi ziyaret etmeye başladı ve içerikler kısa sürede dizine eklendi.

Crawl Bütçesi Nedir?

Google’ın her site için ayırdığı bir “crawl bütçesi” vardır. Bu, Google’ın sitenize ayıracağı zaman ve kaynak miktarıdır. Yüksek otoriteli, sık güncellenen ve teknik açıdan sağlam siteler genellikle daha fazla crawl bütçesi alır.

Crawl bütçenizi etkileyen faktörler:

Sitenizin hızı ve performansı
Sunucu yanıt süreleri
Sitenin yaşı ve otoritesi
Sayfaların sayısı ve kalitesi
Site yapısı ve iç bağlantı mimarisi

3. Indexing: İçeriklerin Dizine Alınması

Crawler’lar bir sayfayı ziyaret ettikten sonra, toplanan veriler işlenir ve Google’ın devasa veritabanına (indeksine) eklenir. Bu, kitapların kütüphane raflarına yerleştirilmesi gibidir.

İndeksleme Süreci Nasıl İşler?

Sayfanın içeriği analiz edilir (metin, görseller, videolar, yapısal veriler)
Sayfa içeriğinin konusu ve bağlamı belirlenir
Anahtar kelimeler ve anlamsal ilişkiler çıkarılır
Sayfa, Google’ın veritabanına kaydedilir

Tüm sayfalar indekslenmez. Google, düşük kaliteli, kopya içerik veya spam olarak değerlendirdiği sayfaları indekslemeyi reddedebilir.

Dört ay önce bir müşterimin sitesinde yaşadığımız sorun tam da buydu. İçerik kalitesi düşük olan ve çoğunlukla başka sitelerden alınmış yazılardan oluşan sayfalar, Google tarafından indekslenmiyordu. Özgün ve değerli içerikler oluşturduğumuzda, indeksleme sorunu hızla çözüldü. Örnek EEAT

İndekslemeyi Etkileyen Faktörler:

Sayfa içeriğinin özgünlüğü ve kalitesi
Sitenin genel otoritesi
Teknik SEO yapısı (canonical URL’ler, meta robots vb.)
Sayfa erişilebilirliği (sunucu hatası olmayan, hızlı yüklenen sayfalar)
Mobil uyumluluk (Mobile-first indexing nedeniyle)

Bir sayfanın indekslenip indekslenmediğini “site:URL” komutunu kullanarak Google’da aratarak kontrol edebilirsiniz.

4. Ranking: Sıralama Algoritmaları

İşte SEO’nun en heyecan verici ve karmaşık kısmına geldik. Ranking, indekslenen sayfaların kullanıcı aramalarına göre sıralanması sürecidir. Google, 200’den fazla ranking faktörü kullanarak hangi sayfaların en üstte gösterileceğine karar verir.

Sıralama Nasıl Belirlenir?

Google’ın sıralama algoritması, yıllar içinde sürekli gelişmiştir:

İlk Günler (1998-2000): Basit anahtar kelime eşleştirmesi ve meta tag’lere dayalı sıralama
PageRank Dönemi (2000-2010): Bağlantı popülerliğine dayalı sıralama
Panda ve Penguin (2011-2015): İçerik kalitesi ve bağlantı manipülasyonuna odaklanan güncellemeler
RankBrain (2015): Makine öğrenimi tabanlı sıralama
BERT ve MUM (2019-günümüz): Doğal dil işleme ve arama niyetini anlama

Geçen yıl bir finans sitesi için SEO çalışması yaparken, RankBrain’in etkisini doğrudan gözlemledim. Sadece anahtar kelime optimizasyonu yerine, kullanıcı sorunlarını çözen kapsamlı içerikler oluşturduğumuzda, arama sonuçlarında hızlı bir yükseliş gördük. Örnek EEAT >

PageRank Hala Geçerli mi?

PageRank, Google’ın ilk ve en ünlü algoritmasıdır. Bir sayfanın aldığı bağlantıların sayısı ve kalitesine göre değer atar. Google artık PageRank skorunu kamuya açıklamasa da, bağlantı analizi hala algoritmanın önemli bir parçasıdır.

Ancak PageRank tek başına yeterli değildir. Modern Google algoritması, bağlantıların yanı sıra içerik kalitesi, kullanıcı deneyimi, mobil uyumluluk ve daha pek çok faktörü değerlendirir.

5. Google’ın Temel Ranking Faktörleri

Google’ın sıralama faktörlerini tam olarak bilmek imkansız olsa da, sektör araştırmaları ve Google’ın resmi açıklamaları bazı temel faktörleri belirlememize yardımcı oluyor:

İçerik Faktörleri:

Alaka düzeyi (Relevance): İçeriğin arama sorgusuna ne kadar uygun olduğu
Kapsamlılık: Konuyu ne kadar derinlemesine ele aldığı
Özgünlük: İçeriğin benzersiz ve orijinal olması
Güncellik: Özellikle zamanla ilgili konularda güncel bilgiler içermesi
E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness): Uzmanlık, otorite ve güvenilirlik

Teknik Faktörler:

Site hızı: Sayfanın yüklenme süresi (Core Web Vitals)
Mobil uyumluluk: Responsive tasarım ve mobil cihazlarda doğru görüntüleme
Güvenlik: HTTPS protokolü kullanımı
Site yapısı: Kullanıcı dostu navigasyon ve iç bağlantı yapısı
Teknik hatalar: 404 hatalar, kırık bağlantılar vb. sorunlar

Bağlantı Faktörleri:

Backlink kalitesi: Sitenize bağlantı veren sitelerin otoritesi
Bağlantı çeşitliliği: Farklı domainlerden gelen bağlantılar
Ankor metni: Bağlantıda kullanılan metin
Link büyüme hızı: Doğal olmayan hızlı bağlantı artışları şüpheli görülebilir

Geçtiğimiz ay bir sağlık sitesi için çalışırken, E-E-A-T faktörlerinin önemini yakından deneyimledim. Tıp doktorları tarafından yazılan ve kaynaklı içerikler, diğer içeriklere göre çok daha iyi sıralandı. Örnek EEAT>

6. Kullanıcı Deneyimi Sinyalleri

Google, kullanıcıların sitelerle nasıl etkileşimde bulunduğunu da dikkate alır. Bunlara “kullanıcı sinyalleri” denir:

Davranışsal Sinyaller:

Tıklama oranı (CTR): Kullanıcıların arama sonuçlarında sitenize tıklama oranı
Hemen çıkma oranı (Bounce Rate): Kullanıcıların başka bir sayfaya gitmeden siteden ayrılma oranı
Sitede geçirilen süre: Kullanıcıların içeriğinizle ne kadar zaman geçirdiği
Sayfa görüntüleme sayısı: Bir ziyarette görüntülenen ortalama sayfa sayısı

Google, bu verileri doğrudan ranking faktörü olarak kullandığını resmi olarak kabul etmese de, birçok SEO uzmanı bu sinyallerin dolaylı etkisi olduğuna inanıyor.

Core Web Vitals:

2021’de Google, kullanıcı deneyimini ölçen Core Web Vitals metriklerini resmi bir ranking faktörü haline getirdi:

LCP (Largest Contentful Paint): Ana içeriğin yüklenme hızı
FID (First Input Delay): Etkileşim gecikmesi
CLS (Cumulative Layout Shift): Görsel kararlılık

Bir e-ticaret sitesi için yaptığım çalışmada, site hızını iyileştirerek LCP değerini 2.5 saniyenin altına düşürdüğümüzde, organik trafikte %15’lik bir artış gördük. Bu, kullanıcı deneyimi sinyallerinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Örnek EEAT >

7. İçerik Kalitesi ve Relevancy

Google’ın en önemli ranking faktörlerinden biri içerik kalitesi ve alakalılıktır. 2011’deki Panda güncellemesi, düşük kaliteli içerikleri cezalandırmak için tasarlanmıştı ve o zamandan beri Google, içerik kalitesine giderek daha fazla önem veriyor.

Kaliteli İçerik Nasıl Olmalı?

Kullanıcı sorunlarını çözmeli: Arama yapan kişinin niyetini anlamalı ve buna cevap vermeli
Kapsamlı olmalı: Konuyu derinlemesine ele almalı
Özgün olmalı: Başka içeriklerden kopyalanmamalı
Doğru ve güncel bilgiler içermeli: Özellikle YMYL (Your Money Your Life) konularında
Okunabilir ve iyi yapılandırılmış olmalı: Başlıklar, paragraflar ve görsellerle düzenlenmiş

Geçen yıl bir müşterimin blog içeriklerini yeniden düzenlediğimizde, sadece içerikleri daha kapsamlı ve kullanıcı odaklı hale getirerek organik trafiği üç ay içinde %40 artırmayı başardık. Örnek EEAT>

Arama Niyeti (Search Intent) Nedir?

Arama niyeti, kullanıcının bir arama yaparken ne bulmak istediğidir. Dört temel arama niyeti vardır:

Bilgisel (Informational): Bilgi arayan aramalar (“SEO nedir”)
Navigasyonel (Navigational): Belirli bir siteye ulaşmak için yapılan aramalar (“Facebook giriş”)
Ticari (Commercial): Satın alma öncesi araştırma (“en iyi akıllı telefon 2023”)
İşlemsel (Transactional): Satın alma niyetiyle yapılan aramalar (“iPhone 14 satın al”)

Google, kullanıcının arama niyetini anlamak için giderek daha iyi hale geliyor. İçeriğinizin hedef anahtar kelimelerle eşleşmesinin yanı sıra, arama niyetine de uygun olması gerekiyor.

8. Algoritma Güncellemeleri ve Etkileri

Google, algoritmasını sürekli güncelliyor. Yılda yaklaşık 500-600 küçük değişiklik yapıyor, ancak yılda birkaç kez büyük çaplı “core update”ler geliyor.

Önemli Google Algoritma Güncellemeleri:

Panda (2011): Düşük kaliteli içerikleri hedefledi
Penguin (2012): Spam bağlantı taktiklerini cezalandırdı
Hummingbird (2013): Arama sorgularının anlamsal analizini geliştirdi
Mobilegeddon (2015): Mobil uyumlu siteleri önceliklendirdi
RankBrain (2015): Makine öğrenimi tabanlı algoritma
Medic (2018): YMYL sitelerini etkileyen kalite güncellemesi
BERT (2019): Doğal dil işleme yeteneklerini geliştirdi
Core Web Vitals (2021): Kullanıcı deneyimini bir ranking faktörü haline getirdi
Helpful Content Update (2022): İnsanlar için yazılmış, yardımcı içerikleri ödüllendirdi

Bu güncellemeler, SEO stratejilerimizi sürekli gözden geçirmemizi gerektiriyor. Geçen yıl Helpful Content Update sonrası, içerik stratejimizi tamamen gözden geçirdik ve daha az sayıda ama daha kapsamlı ve gerçekten yardımcı içerikler üretmeye başladık.

Güncellemelerden Nasıl Korunabilirsiniz?

Kullanıcıları önceliklendirin, algoritmaları değil
Kaliteli, özgün ve değerli içerikler oluşturun
Doğal ve kaliteli bağlantılar edinmeye odaklanın
Teknik SEO temellerinizi sağlam tutun
Google’ın webmaster kılavuzlarına uyun

SEO’nun Geleceği: Nereye Gidiyoruz?

SEO sürekli evrim geçiriyor. Önümüzdeki yıllarda görebileceğimiz bazı trendler:

Yapay Zekanın Artan Rolü:

Google’ın MUM (Multitask Unified Model) gibi AI teknolojileri, arama motorlarının kullanıcı niyetini anlamasını daha da geliştirecek. Bu, basit anahtar kelime eşleştirmelerinden ziyade, gerçek kullanıcı sorularını yanıtlayan içeriklerin öne çıkacağı anlamına geliyor.

Sesli Arama Optimizasyonu:

Akıllı hoparlörler ve sesli asistanların yaygınlaşmasıyla, sesli aramalar için optimizasyon giderek daha önemli hale geliyor. Bu, daha doğal dil yapısına sahip içerikler ve soru-cevap formatları gerektirecek.

Video İçerik Öneminin Artması:

Google, video içerikleri arama sonuçlarına daha fazla entegre ediyor. YouTube SEO ve video içerik stratejileri, genel SEO stratejinizin önemli bir parçası haline gelecek.

E-E-A-T Faktörlerinin Güçlenmesi:

Deneyim, Uzmanlık, otorite ve güvenilirlik, özellikle sağlık, finans ve hukuk gibi YMYL alanlarında daha da önemli hale gelecek.

Sonuç: Başarılı SEO İçin Temel İlkeler

SEO’nun temel çalışma mantığını anlamak, dijital pazarlama stratejinizin başarısı için kritik öneme sahiptir. Arama motorlarının nasıl çalıştığını, crawling, indexing ve ranking süreçlerini anlayarak, web sitenizin görünürlüğünü artırmak için daha bilinçli kararlar alabilirsiniz.

Başarılı bir SEO stratejisi için unutulmaması gereken temel ilkeler:

Kullanıcı odaklı olun: Google, kullanıcılara en iyi deneyimi sunmayı amaçlar. Siz de aynısını yapın.
Kaliteli içerik üretin: Hedef kitlenizin sorularını cevaplayın ve değer katın.
Teknik temelleri sağlam tutun: Site hızı, mobil uyumluluk ve güvenlik gibi temel faktörleri optimize edin.
Doğal bağlantılar kurun: Kaliteli içeriklerle organik bağlantılar kazanın.
Sabırlı olun: SEO uzun vadeli bir yatırımdır. Sonuçlar hemen gelmeyebilir.

SEO’nun çalışma mantığını anlamak, algoritma değişikliklerine rağmen başarılı olmanıza yardımcı olacaktır. Unutmayın, Google’ın nihai amacı kullanıcılara en iyi içeriği sunmaktır. Siz de aynı hedefi paylaşırsanız, uzun vadede başarılı olursunuz.

Sorularınız var mı? Yorumlarda paylaşın, birlikte tartışalım!